เสินกัว / เซินกว๋อ (Shen Kuo, 沈括) นักวิทยาศาสตร์เอกของจีน
เกิดปี 1031 ที่เฉียนถาง ปัจจุบันคือหางโจว มณฑลเจ้อเจียง แต่ได้ลงทะเบียนที่อยู่อาศัยในอำเภออู่
เมืองซูโจวตั้งแต่ยังเด็ก ประเทศจีน – เสียชีวิตปี 1095 ที่จิงโข่ว ปัจจุบันคือเจิ้นเจียง มณฑลเจียงซู
เป็นนักดาราศาสตร์ นักคณิตศาสตร์ และข้าราชการระดับสูงชาวจีนผู้มีชื่อเสียง
ผู้มีผลงานโดดเด่นทั้งด้านดาราศาสตร์ ภูมิศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี
ตำแหน่งราชการ: เคยเป็นขุนนางระดับสูง ดูแลกรมการคลังและการทหาร
ผลงานหลัก: เขียนหนังสือชื่อ Mengxi Bitan (夢溪筆談, “บันทึกจากลำธารแห่งความฝัน”)
ซึ่งรวบรวมความรู้ทางวิทยาศาสตร์และปรัชญากว่า 500 เรื่อง
ด้านดาราศาสตร์:คำนวณการเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ได้แม่นยำ
เสนอแนวคิดเรื่อง “การเปลี่ยนแปลงของขั้วแม่เหล็กโลก” ซึ่งถือว่าก้าวหน้ามากในยุคนั้น
ด้านภูมิศาสตร์และธรณีวิทยา:สังเกตชั้นหินและฟอสซิล เสนอว่าภูเขาและแผ่นดินเกิดจากการ
สะสมของตะกอนในระยะยาว
ด้านเทคโนโลยี:พัฒนาเข็มทิศแม่เหล็กให้ใช้ในการเดินเรือได้แม่นยำ
บันทึกการใช้กล้องรูเข็ม (pinhole camera) เพื่อศึกษาการเกิดภาพ
เซินกว๋อถือเป็น นักวิทยาศาสตร์เชิงสังเกตคนแรก ๆ ของโลก ที่ใช้หลักเหตุผลและการทดลอง
ในการอธิบายธรรมชาติผลงานของเขาเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดการพัฒนาเทคโนโลยีเดินเรือ
และการสำรวจโลกในยุคต่อมา
เขาเป็นข้าราชการในสมัยราชวงศ์ซ่งเหนือ ผู้ซึ่งได้เลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็นสมาชิกสภาวิชาการ
ประจำศาลาหลงตู และผู้รักษาการแทนอธิบดีกรมทั้งสาม
ในวัยหนุ่มเขาได้รับการแต่งตั้งเป็นนายทะเบียนเมืองซูหยาง ในระหว่างดำรงตำแหน่ง
เริ่มจากการบริหารแม่น้ำซูได้สำเร็จ แต่ไม่ได้เลื่อนตำแหน่ง จึงเข้าสอบราชการ
และผ่านทั้งระดับมณฑลซูโจวและการสอบจินซือ ก่อนจะได้รับแต่งตั้งเป็น
ที่ปรึกษาทางทหารเมืองหยางโจว ต่อมาได้รับคำแนะนำจากจางจูให้เข้ารับราชการในเมืองหลวง
และหวังอันซือได้เลื่อนตำแหน่งให้เข้าร่วมการปฏิรูปซีหนิง เขามีบทบาทสำคัญทั้งการปฏิรูปหอดูดาวหลวง
บริหารแม่น้ำเปียน ตรวจสอบการอนุรักษ์น้ำในเจ้อเจียง–เจียงซู ดูแลชายแดนเหอเป่ย
และเป็นทูตไปยังราชวงศ์เหลียว ความสำเร็จทำให้จักรพรรดิเชินจงโปรดปราน
และแต่งตั้งเป็นผู้รักษาการอธิบดีสามกรม แต่ด้วยความขัดแย้งทางการเมือง
เขาถูกลดตำแหน่งเป็นเจ้าเมืองซวนโจว และต่อมาได้ถูกส่งไปแนวหน้าสงครามซ่ง–เซี่ย
แม้ได้รับบรรดาศักดิ์นักวิชาการแห่งศาลาหลงตู แต่หลังพ่ายแพ้ที่หย่งเล่อก็ถูกลดตำแหน่ง
และกักบริเวณ
**หลังจักรพรรดิซ่งเฉินจงสวรรคต
เขาได้รับการปล่อยตัวและใช้ชีวิตบั้นปลายอย่างสงบที่สวนเมิ่งซี เมืองรุนโจว ก่อนสิ้นชีวิต
และถูกฝังที่เฉียนถัง เมืองหางโจว
เขาได้รับความไว้วางใจจากจักรพรรดิซ่งเสินจงให้ดำรงตำแหน่งสำคัญด้านการเงินและการทหาร
มีบทบาทในช่วง การปฏิรูปซีหนิง (熙寧變法) ที่หวังอันซือเป็นผู้ผลักดัน
แม้จะมีผลงานโดดเด่น แต่ก็ถูกลดตำแหน่งและกักบริเวณจากความขัดแย้งทางการเมือง
หลังจักรพรรดิซ่งเสินจงสวรรคต เขาจึงได้กลับมาใช้ชีวิตอย่างสงบที่สวนเมิ่งซี
เซินกว๋อ มีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์จีนอย่างมาก เพราะเขาเป็นตัวแทนของนักปราชญ์
และนักวิทยาศาสตร์ในสมัยราชวงศ์ซ่งที่ผสมผสานความรู้เชิงทฤษฎีกับการสังเกตเชิงประจักษ์
ซึ่งถือว่าก้าวหน้าในยุคนั้น
พัฒนาเข็มทิศแม่เหล็กให้ใช้ในการเดินเรือได้แม่นยำ ส่งผลต่อการค้าทางทะเลและการสำรวจโลก
บันทึกการใช้กล้องรูเข็ม (pinhole camera) เป็นการอธิบายหลักการเกิดภาพที่ใกล้เคียงวิทยาศาสตร์สมัยใหม่
เสนอแนวคิดเรื่องการเปลี่ยนแปลงของขั้วแม่เหล็กโลกและการเกิดภูเขาจากการสะสมตะกอน ถือเป็นการวางรากฐานด้านธรณีวิทยา
มีบทบาทสำคัญในโครงการชลประทาน การจัดการแม่น้ำ และการป้องกันชายแดน
ทำหน้าที่เป็นทูตไปยังราชวงศ์เหลียว สะท้อนบทบาททางการทูตของจีนในยุคซ่ง
ผลงาน Mengxi Bitan (บันทึกจากลำธารแห่งความฝัน) รวบรวมความรู้กว่า 500 เรื่อง
ครอบคลุมทั้งวิทยาศาสตร์ ปรัชญา และการสังเกตธรรมชาติ เป็นคลังความรู้ที่มีคุณค่า
ต่อการศึกษาประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์จีน
ทำให้จีนในสมัยซ่งเป็นหนึ่งในอารยธรรมที่มีความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
มากที่สุดในโลกยุคนั้นแนวคิดและการค้นพบของเขาเป็นแรงบันดาลใจต่อการพัฒนาเทคโนโลยี
เดินเรือและการสำรวจโลกในเวลาต่อมา
เป็นนักปราชญ์ที่ทำให้จีนสมัยซ่งโดดเด่นด้านวิทยาศาสตร์และการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ
และผลงานของเขายังมีคุณค่าต่อการศึกษาประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์โลกจนถึงปัจจุบัน
